Brengt China dichterbij

Een magische avond in Leiden; VNC China Eetclub te gast bij Asian Palace

door Astrid Bouwman

Vrijdag 30 oktober was VNC China Eetclub te gast bij Asian Palace in Leiden, een restaurant waar – volgens de website – de magie van de Chinese keuken tot leven komt.

Kommetjes met spinnenwebben

 

Zoals gebruikelijk had gastheer Oey Toen Ping een culturele opwarmer voorbereid, deze keer over de magische wereld van gecraqueleerd porselein. Op tafel was al een kleine selectie uit zijn eigen collectie  uitgestald; een grote, zware vaas met deksel, elegante vaasjes, verfijnde schaaltjes en kommetjes in voornamelijk groene tinten en enkele lichtgele exemplaren, alle het bewonderen waard.

Tot ieders verrassing bleek het kleine bruine kommetje het meest bijzonder – namelijk gemaakt door een meester. Zijn hand is te zien in de verfijnde ronde vorm, het prachtig gladde glazuur en de uitgevloeide rand. Een andere techniek die wellicht een volgende keer ter sprake komt. Deze avond draait het om craquelé.

Van misbaksel tot meesterschap

Achter de ogenschijnlijk gebarsten keramiek gaat een eeuwenlange historie en wereld van vakmanschap schuil. Bekend is dat het procedé om craquelé te maken van voor de Song-dynastie (10e-13e eeuw) dateert, maar dat het in deze periode van ‘misbaksel’ juist een kunstvorm werd. In de eeuwen daarna vond verdere perfectionering plaats. 

Wat op tafel stond, hoe prachtig ook, was geen keizerlijk porselein, Guan. Dat zou zich verraden door de zachte, serene kleuren (celadon, blauwgroen tot muisgrijs) patronen die lijken op gebroken ijs en een zogenaamde paarse lip – een donkere bovenrand, waar de donkere klei subtiel door een dunnere glazuurlaag te zien is.

Waarschijnlijk was het ook geen Ge-porselein, vernoemd naar de oudere broer uit de legende over het ontstaan van craquelé. Karakteristiek daaraan zijn voelbare rimpelingen en onnavolgbare geometrie van de scheurtjes van het glazuur, die nog het meest aan een spinnenwebpatroon doet denken. In de kleur kan meer variatie zitten, van crèmewit, gierstgeel tot warmgrijs.

Mysterie en magie in de oven 

Maar hoe komt het dat ieder kommetje of vaasje uniek is, hoe ontstaan de barsten? Het geheim van craquelé zit in de chemische eigenschappen van klei en glazuur, die verschillend reageren op thermische processen. De barsten ontstaan doordat het kleilichaam en de glazuurlagen een verschillende uitzettings- en krimpcoëfficiënt hebben. 

Tijdens het bakken gaat alles nog goed; het wonder gebeurt pas tijdens het afkoelen. De spanning tussen de lagen wordt te groot en glazuur barst in een onvoorspelbaar fijnmazig patroon uiteen.

De afkoeling, die wel dagen kan duren, gaat gepaard met een wonderlijk geklingel; men zegt ook wel dat het porselein zingt. Pas als de ovendeur opengaat is het resultaat te bewonderen. Daarna wordt het afgekoelde porselein ingewreven met inkt of thee om het intrigerende netwerk van barstjes tot leven te wekken.

Magie van het vuur

Nadat het aardewerk weer zorgvuldig was ingepakt, verlegden we onze aandacht naar de lege kommetjes en borden op tafel. Die vulden zich al snel, als bij toverslag, met een keuze aan heerlijke gerechten. Nu waren het niet de kommen en schalen die zongen, maar de krab in de maissoep, de kreeft (met gember, lente-ui en udon), coquilles in hun schelp (met knoflook en vermicelli) en de gestoomde tarbot in een rijke hartige saus – alles perfect bereid en prachtig opgemaakt – die ons betoverden. 

Daarna ging het in volle vaart verder met dun gesneden pekingeend, inclusief het heerlijk  knapperige gebakken vel, om met toebehoren in rijstmeel flensjes te rollen. Alsmaar verschenen er meer klinkende schotels op tafel; de asperge met garnalen, inktvis, coquilles en macadamianoten, plakjes ossenhaas met gekarameliseerde walnoten en broccoli, knapperige kailaan met knoflook, gestoofde kip met gembersaus. Weer te veel om op te noemen, en te veel om de schalen leeg te eten, maar dat heb ik inmiddels ook geleerd; een lege schaal betekent dat er niet genoeg besteld is en dat er meer aangerukt moet worden.

Graag zou ik ook willen uitweiden over de geheimen van knapperig gebakken Peking-eend, het recept van de saus waarin de vis zwom, maar helaas, een blik in de keuken werd ons niet gegund; voor opheldering over deze magie moeten we elders zoeken. 

Twee magische werelden op een avond, met als tegenhanger de geanimeerde  gesprekken aan tafel over aardse zaken, dat is in een zin de samenvatting van deze VNC China Eetclub.

Nieuwsgierig naar de volgende editie van de VNC China Eetclub? Binnenkort maken we de datum en locatie bekend. Houd dus de website en nieuwsbrief in de gaten.