Gelijktijdige presentatie van drie boeken over Taiwan

door Marilou den Outer

Onlangs zijn maar liefst drie boeken over Taiwan in Nederlandse vertaling verschenen. Drie verschillende onderwerpen; de economie, de inwoners en de rijke eetcultuur, steeds over vroeger en nu. De paperbacks zijn onderdeel van een project geïnitieerd door het Nationale Museum van Taiwanese Literatuur om meer bekendheid te geven aan de sterke kanten van deze eilandnatie. Het is een land dat vrijwel geen officiële erkenning geniet in de wereld.

In diverse landen zijn vertalingen van deze serie verschenen. In Nederland stonden ze onder redacteurschap van drie bekende sinologen-vertalers, Annelous Stiggelbout, Silvia Marijnissen en Mathilda Banfield. Op hun beurt zetten zij (jonge) sinologen in om deelvertalingen te maken. Deze vertalers, Willem Desmense van uitgeverij IJzer en een zaal vol geïnteresseerden waren eind april in de bibliotheek van de Universiteit Leiden aanwezig, waar de eerste exemplaren werden gepresenteerd aan de hoogste vertegenwoordigers van het Taipei Representative Office uit Den Haag.

Het was een mooi project vonden de drie redacteuren en vertalers. Al vertalend ontdekten zij nieuwe feiten over Taiwan. Dat de Nederlandse VOC in de 17^e eeuw 38 jaar lang was gevestigd op Taiwan was natuurlijk bekend. Maar een detail als de naam ‘t Walvis Been’ was een echte verrassing. De Chinese naam voor de zandbank bleek een letterlijke vertaling te zijn van de naam die de Nederlanders er destijds aan hebben gegeven.

Aardig was ook de zoektocht naar de oorsprong van de land-oppervlaktemaat ‘kah, (甲) die uitsluitend op Taiwan voorkomt. Dat zou kunnen duiden op het Nederlandse woord ‘akker’.

Uitdagend was het om inheemse teksten – van de Austronesische bevolking van Taiwan – te vertalen. Ga je die in Latijns schrift transcriberen, of fonetisch vanuit het Chinese karakterschrift? Allemaal keuzes die de vertalers creatief hebben opgelost.

De Austronesische bevolking is maar een van de culturen die in de serie wordt belicht. In alle delen komt naar voren dat Taiwan een grote smeltkroes is. Er zijn Han-Chinese invloeden, maar ook Hakka, Japanse, Koreaanse, en door recente immigratie ook Filipijnse en Maleisische. “Die worden in Taiwan goed omarmd. Het is een inclusieve samenleving”, aldus redacteur Silvia Marijnissen.

Unieke Taiwanese literaire vorm – hoe heet die eigenlijk?

Het ontdekken ging zelfs door tijdens de boekpresentatie. De redacteuren en de uitgever noemden het opmerkelijk dat de drie boeken niet zijn geschreven als non-fictie, maar bestaan uit een mix van fictie, poëzie en non-fictie. In Taiwan trekt deze vorm van literatuur momenteel een groot lezerspubliek. Maar welke term wordt in Taiwan gebruikt voor deze vermenging, vroeg Chinese taalspecialist en universitair docent Chinese studies Jeroen Wiedenhof zich af. Een spontane brainstorm onder het publiek volgde. De bekende promotor van Taiwanese cultuur in Nederland, Lily Wang, opperde: wénxuǎn (文選). “wén betekent tekst of geschrift, en xuǎn: selectie”, verduidelijkte gespreksleidster sinoloog en docent aan het Instituut voor Regiostudies Anne Sytske Keijser enthousiast. “Weer iets geleerd over Taiwan!”