Vertaling Silvia Marijnissen
Puur is het water in de Smaragdbeek,
wit glanst de maan boven de Koude Berg.
Zet het weten stil – de geest raakt verlicht,
zie de leegte – de wereld komt tot rust.
寒山
碧涧泉水清，
寒山月华白。
默知神自明，
观空境逾寂。
Over Han Shan, Koude Berg, is weinig met zekerheid bekend. Hij zou ergens tijdens de Tangdynastie (618-907) hebben geleefd, maar de ruim driehonderd overgeleverde gedichten zouden ook van Han Shan en andere tijdgenoten of latere volgelingen kunnen zijn.
Het beeld dat in de loop van de eeuwen van Han Shan is overgeleverd, is dat van een excentrieke, lachende kluizenaar, die samen met zijn zielsverwant Shide rondzwierf op de Koude Berg, een van de toppen in het Tiantai-gebergte in het Zuidoosten van China.
De gedichten zijn heel divers. Er zijn verwijzingen naar een eenvoudig leven en naar een leven in rijkdom. Er zijn treurzangen over de kortheid van het leven, satires op gierigheid en arrogantie, klachten over armoede en over de moeilijkheden van het ambtelijke leven. Het zenboeddhisme, dat tijdens de Tang onder leken een grote aanhang verwierf, en het taoïsme vormen een belangrijke voedingsbron van deze gedichten; tegelijkertijd worden de aanhangers daarvan ook bij tijd en wijle belachelijk gemaakt, zoals bijvoorbeeld de taoïsten die het eeuwige leven wilden bereiken door allerlei alchemistische procedés.
Hoewel Han Shan vooral wordt gezien als een zenboeddhistische dichter, geven lang niet alle gedichten blijk van die religieuze overtuiging, eerder van een geestelijke zoektocht, die soms tot frustraties en soms tot verlichting leidt.
Vertaling uit Berg en water. Klassieke Chinese landschapsgedichten (De Arbeiderspers, derde druk 2025, p. 87).
Zie ook de uitgebreide selectie van W. L. Idema uit 1977: Han Shan, Gedichten van de Koude Berg. Zen-poëzie (De Arbeiderspers).
