door Lucas van Merwijk en Roosje den Hertog
Wat doe je als een jarenlange muzikale samenwerking tussen Nederland en China door een pandemie plotseling onmogelijk wordt? Je wacht op het juiste moment om de draad weer op te pakken! Roosje den Hertog vertelt het bijzondere verhaal van hereniging en muziek tijdens de eerste Chinese tournee van Jazztrio Kaaskop.
Maak kennis met jazz met een Hollands hart
Tam Tam Productions bouwde in een periode van acht jaar een stevig netwerk op binnen de Chinese muziekwereld en onderhield duurzame vriendschappen met musici, programmeurs, studenten en culturele instellingen. Tot corona uitbrak in 2020 en hun projecten in China abrupt tot stilstand kwamen. Jarenlang was reizen naar China onmogelijk en verdwenen concerten, educatieve projecten en ontmoetingen van de agenda.
In 2025 kwam daar verandering in toen één van de ensembles van Tam Tam Productions, Kaaskop, werd uitgenodigd door het Shanghai Jazz Festival. Deze uitnodiging bleek het startpunt voor een nieuwe, uitgebreide tour door China eind 2025.
Kaaskop bestaat uit gitarist Ed Verhoeff, bassist Boudewijn Lucas en drummer Lucas van Merwijk. Zij richten zich op een instrumentale herinterpretatie van het Nederlandse muzikale erfgoed, waarbij composities uit verschillende tradities worden herwerkt tot een open, improviserende jazzvorm. Omdat dit repertoire voor een Chinees publiek niet herkenbaar is, werden speciaal voor deze tour twee Chinese klassiekers gearrangeerd en toegevoegd: 夜来⾹ (Ye Lai Xiang) en 弯弯的⽉亮 (Wan Wan de Yue Liang). Deze nummers bleken tijdens vrijwel elk concert een sleutelrol te spelen in het contact met het publiek.
Noedels, tempels en een vliegende start in Xiamen
De tournee begon in Xiamen, waar Kaaskop even de tijd kreeg om te acclimatiseren. De eerste avond was meteen tekenend voor de hele reis: eten op straat bij een eenvoudige noedelzaak met plastic stoeltjes, vers bereide noedelsoep – compleet met een korte demonstratie – een koud Chinees biertje en betaling met Alipay.
Na een bezoek aan de South Putuo-tempel, een indrukwekkend complex uit de Tang-dynastie, moest er worden gewerkt.
Michael He van het Nederlands consulaat in Guangzhou had informatie over Kaaskop aan Zhang Zhihao, medewerker van Wen Yue Shang (China Music Management) gestuurd. Het resultaat was een uitnodiging om een concert te geven in het Jiageng Theater. Ondanks last-minute technische uitdagingen verliep het concert uitstekend. Ongeveer 200 bezoekers genoten van het optreden en zongen spontaan en vol enthousiasme mee met de Chinese klassiekers. De avond eindigde met een uitnodiging om samen te eten en drankjes te drinken in een straatcafé.
Over drumclinics en hondenkapsalons: bruisend Shanghai
Voor de binnenlandse reizen konden we terugvallen op Zhang Ran, die we nog kenden uit zijn tijd bij Nine Beats, een percussie-school, met vestigingen door heel China.
In Shanghai splitsten de activiteiten zich gedurende twee dagen. Terwijl Lucas van Merwijk twee drumclinics verzorgde voor Pearl Drum School, verkenden de andere bandleden de stad. Ze bezochten de Franse wijk en de Chinese Music Fair, waar traditionele Chinese instrumenten naast ultramoderne muziekinnovaties te zien zijn.
Tijdens een wandeling belandden we in een enorme, hypermoderne mall met indrukwekkende architectuur en luxe merken. Maar we zagen nog iets bijzonders: een kapsalon speciaal voor honden en katten. In China worden huisdieren echt geadoreerd; ze worden met veel liefde verzorgd en zelfs aangekleed met speciale zomer- en winterkleding.
Een volgende programmapunt waren de jamsessies in de JZ Club. Dit is een prachtige jazzclub, opgericht door Ren Yuqing. Veel oud-leerlingen van Lucas uit Amsterdam kwamen hem begroeten. De wisselwerking tussen podium, onderwijs en vriendschap werd hier opnieuw zichtbaar. Ed, Boudewijn en Lucas gaven ’s avonds een band-workshop in de JZ school voor zo’n 25 studenten.
Shanghai Jazz Festival
De twee concerten van Kaaskop op het Shanghai Jazz Festival, in het Pudong Qiantan Leisure Park, waren absolute hoogtepunten. Dit festival bestaat al sinds 2005 en had dit jaar meer dan 300 deelnemers uit 20 landen. Het publiek zat ontspannen op het gras met wijn en bier en luisterde aandachtig. Kaaskop werd warm ontvangen en opnieuw zong het publiek luidkeels mee met de Chinese nummers. Ook Ren Yuqing, directeur van het festival en Anju, een oud-student van Lucas – inmiddels ene bekende naam in China – bezochten het concert, vergezeld door een filmploeg.
Een elfjarig drumtalent en optredens in Beijing
In Beijing begaven we ons naar de indrukwekkende studio van Zhang Wilson, een goede vriend en drummer. Daar gaf Lucas les aan Andy, een uitzonderlijk drumtalent van slechts elf jaar oud. Deze les werd online door ongeveer 10.000 kijkers gevolgd. Het online concert dat volgde trok zelfs meer dan 30.000 kijkers. In de studio zelf waren ook veel drumstudenten en hun ouders aanwezig. Na afloop speelden Ed en Boudewijn samen met de jonge Andy.
Een volgend optreden vond plaats in The Factto in 798 Art District, een combinatie van podium en platenwinkel met duizenden vinyl-LP’s. Hier was een publiek van echte jazzliefhebbers aanwezig. Ingrid de Beer van de Nederlandse ambassade en haar partner waren uitgenodigd en genoten ook van het concert.
Het derde concert in Beijing vond plaats op uitnodiging van de dhr. Jiao, directeur van de Percussion Art Society. Het concert trok enkele honderden bezoekers. Na afloop wilde vrijwel iedereen met de musici op de foto.
Ook bijzonder was het diner met Han Binchen, oud-leerling van Lucas en inmiddels docent in Beijing. Zijn leerlingen kwamen met hun ouders en brachten cadeaus mee voor de bandleden. Het respectvolle protocol – buigen, handen schudden, afstand bewaren – maakte diepe indruk.
Optredens in bijzondere locaties
De tournee vervolgde naar Changsha, waar een jazzclub in een oud waterreservoir een bijna filmische ervaring bood. De artistiek directeur gaf een rondleiding door het door hem herontworpen complex. Het daar gegeven concert voelde als een reis terug naar de jazzscene van New York in de jaren vijftig.
In Guangzhou speelde de band in jazzclub Enlightening, op de achtste verdieping van een high-rise. Het concert werd professioneel opgenomen voor mogelijke toekomstige releases.
Daarna reisden we door naar Zhuhai voor een volgend optreden in de Golden Jazz Club, een oud gebouw met een prachtige inrichting.
Na een traditionele Chinese maaltijd en de soundcheck verzorgde Lucas een workshop. Veel studenten hielpen daarna enthousiast mee met de op- en afbouw van het laatste intieme slotconcert.
Verbonden door muziek
De tournee eindigde in Guangzhou met een laatste gezamenlijke hotpot. Wat deze reis bijzonder maakte, was niet alleen de geweldige reactie van het publiek op de muziek, maar vooral de hernieuwde bevestiging van langdurige relaties. Oude vriendschappen bleken onveranderd sterk, nieuwe samenwerkingen dienden zich aan en de basis voor toekomstige projecten is opnieuw gelegd. Muziek, onderwijs en persoonlijke verbinding blijken opnieuw onlosmakelijk met elkaar verbonden te zijn.
