door Lieven Walther
Een van de dingen die mij in China misschien wel het meest blijft verbazen, is hoe makkelijk je hier van A naar B komt. In Nederland voel ik me al snel weer afhankelijk van mijn fiets of auto. Immers, het is bekend, openbaar vervoer brengt je lang niet overal en je moet de tijd hebben. In het dorp waar ik vandaan kom zijn we gezegend met een station richting de grote steden, maar binnen het dorp zelf blijf je afhankelijk van je eigen auto, fiets of desnoods de benenwagen; geen deelfiets of scooter om snel op te springen, geen Didi die je voor een paar euro thuisbrengt. Pas dan merk je hoe snel je in China verwend raakt.
In Hangzhou, waar ik nu woon, kun je op praktisch elke straathoek een deelfiets of scooter pakken. Niet één of twee, soms staan er tientallen. In heel China rijden er meer dan 20 miljoen deelfietsen rond. En het bizarre is: het werkt. Ze liggen niet omver en staan nauwelijks in de weg, zoals in Nederland vaak het geval is. Ook heb ik in Hangzhou alleen Alipay nodig. Dé nummer 1 app om je te redden. QR-code scannen, heel goedkoop, en gaan! In Nederland is er een scala aan bedrijven die deelfietsen aanbiedt; NS, Donkey Republic, Lime, Bolt, Uber, Rent-a-bike Van Dam, Deelfiets Nederland etc etc. Ieder bedrijf heeft zijn eigen app die dan eerst gedownload moet worden voordat je een fiets kan huren.
Het metronetwerk in Hangzhou is de afgelopen jaren onwijs gegroeid, vooral na de Asian Games. Er zijn inmiddels meer dan twaalf lijnen en meer dan driehonderd kilometer spoor. In het dagelijks leven merk je dit goed: je kunt bijna overal komen. De metro is schoon, nieuw, stil én goedkoop. De dagelijkse rit van 30 minuten die ik in Nederland maakte kost €7,10; hier kost het me €0,50.
De Didi’s maken het leven pas écht makkelijk. In Nederland denk je drie keer na voordat je een taxi neemt. Hier kost een rit van een half uur soms minder dan een cappuccino in Nederland. Dat voelt luxe, maar toch ook noodzakelijk omdat het hier minder normaal is om een eigen auto te hebben, ook wij niet. Na een etentje wilde ik een keer naar huis wandelen, maar het regende erg hard en mijn paraplu lag thuis. Dus boekte ik een Didi en kwam voor een klein bedrag droog thuis. In Nederland was de keuze voor een nat pak toch aannemelijker geweest.
En dan de hogesnelheidstreinen. Het is een ongelofelijk systeem. Met 350 km/u vlieg je door het land, in Nederland bereikt de Eurostar een topsnelheid van 300 km per uur. Dit is alleen mogelijk op het traject van de hogesnelheidslijn, de HSL, waarvan er maar één is. Een intercity op het normale spoor tikt maximaal 140 km/u aan. De eerste keer dat ik deze snelheid meemaakte, tijdens mijn rit van Hangzhou naar Shanghai, was best een ervaring. Op dat moment drong het pas echt tot me door hoe groot het land eigenlijk is. In één uur sta je in Shanghai. In twee uur in Nanjing. Een trein vertrekt gemiddeld elke 5 tot 10 minuten. In heel China liggen inmiddels meer dan 40.000 kilometer hogesnelheidslijnen. Stel je voor: dit is ongeveer de omtrek van de aarde. En elke dag wordt gewerkt aan verdere uitbreiding van het spoor. Daarnaast voelt een treinstation bijna niet aan als een station, maar meer als een vliegveld. Rijen security checks en je ticket is altijd gekoppeld aan je paspoort. Dat is handig, maar je blijft niet anoniem.
Dat brengt me ook op het volgende: privacy en afhankelijkheid. Hoe indrukwekkend de Chinese infrastructuur ook is, het heeft naar mijn mening zeker een keerzijde. Het is onmogelijk om anoniem door het leven te gaan door de digitale verbondenheid en registratie. Elke rit, elke aankoop laat een digitaal spoor achter. Je telefoon is letterlijk je toegangsbewijs voor alles wat je onderneemt: zonder telefoon ben je buitengesloten van vervoer, winkels en soms zelfs je appartement. Privacy? Alle persoonsgegevens worden opgeslagen en kunnen worden gebruikt, ten goede, maar ook ten kwade. Het hoeft niet per se negatief te zijn, maar het is wel iets om over na te denken.
De luxe en het gemak van de goede infrastructuur in China is voor mij als expat al snel het nieuwe normaal. Je verwacht dat alles werkt, snel is en binnen handbereik ligt. Pas naderhand – en zeker weer even terug in Nederland – ben ik me meer bewust hoe afhankelijk ik eigenlijk ben geworden. Het blijft bijzonder om het leven in China mee te mogen maken.
Lieven Walther woont met haar man in Hangzhou en deelt haar expat-ervaringen met de lezers van ChinaNU+.
