door Astrid Bouwman
Chi Lau is inmiddels een bekend gezicht binnen VNC. Zijn loopbaan van lid naar bestuurslid en vervolgens naar secretaris heeft zich binnen drie jaar tijd afgespeeld. Naast de secretariswerkzaamheden neemt hij deel aan diverse subgroepjes en initieert hij aan de lopende band activiteiten zoals het bedrijfsbezoek aan Huawei en het bezoek aan het Nieuwe Instituut in Rotterdam naar aanleiding van de tentoonstelling van de architect Ma Yansong. Wie is deze gedreven secretaris, die in korte tijd zijn draai heeft gevonden?
Als ik kon kiezen
Chi Lau is geboren in Hongkong en op zesjarige leeftijd met zijn ouders en oudere broer en zussen naar Nederland gekomen. De familie Lau vestigde zich in Twente en begon een Chinees- Indisch restaurant. Chi groeide op in de horeca en beleefde daar destijds allerminst plezier aan. Het betekende dat hij veel moest meehelpen in het restaurant en zeker naarmate hij ouder werd leidde dat tot spanningen. Natuurlijk speelde het generatieconflict mee, maar het was ook een botsing van culturen. Thuis en school waren twee van elkaar gescheiden werelden.Thuis werd Chinees gesproken – school en vrienden, de buitenwereld was Nederlands. In die tijd was het gezin een van de weinige buitenlandse families in de wijde omtrek.
China, of beter gezegd, de Chinese identiteit was lange tijd niet iets waar Chi trots op was of de waarde van in zag: “Ik vond het eigenlijk juist een nadeel voor mezelf. Niet omdat ik gediscrimineerd werd, maar omdat ik altijd moest helpen in de zaak. Vergeleken met mijn vrienden had ik veel minder vrije tijd en dat voelde als een beperking.”
Van aversie naar acceptatie en waardering
Tijdens zijn studie – Werktuigbouwkunde – begon Chi wat positiever naar zijn Chinese roots te kijken: “Ik denk dat de omslag kwam toen ik ging studeren. In Eindhoven kwam ik voor het eerst mensen tegen met vergelijkbare achtergrond en dat was voor mij de eerste eye opener van oké, ik ben niet de enige. We konden over dezelfde dingen praten en hadden vergelijkbare ervaringen.” Door de contacten met lotgenoten leerde Chi veel over zijn eigen situatie en kreeg meer begrip over zijn thuissituatie. De aversie tegen China maakte geleidelijk plaats voor interesse, mede omdat het land in de jaren negentig vaker in het nieuws kwam en steeds meer de publieke aandacht trok.
In zijn eerste baan bij DSM werkte Chi in een joint venture samen met Japanners. Hij verdiepte zich verder in de Chinese cultuur en besloot op een gegeven moment dat hij in China wilde werken. Dit lukte via een open sollicitatie bij Philips. Zo werd hij de baas van de autolampenfabriek in Hubei. Daar had hij – net als andere collega’s uit het Westen en tot verbazing van het Chinese personeel – een tolk nodig; hij sprak geen Mandarijn, alleen Kantonees en het Wenzhou dialect van zijn ouders. Gaandeweg heeft hij zich het Mandarijn eigen gemaakt.
Best of both worlds
In zijn Philips-jaren vervulde Chi verschillende senior posities in sales, business development en product marketing in Duitsland, Frankrijk, Hong Kong en Singapore. Via Philips heeft hij ook zijn vrouw, oorspronkelijk uit Shanghai, ontmoet. Uiteindelijk heeft hij in zijn carrière en persoonlijke leven veel profijt gehad van zijn Chinese identiteit. Chi is zijn ouders dankbaar dat hij, in tegenstelling tot zijn oudere zussen en broer, wel de gelegenheid kreeg om te studeren en daarmee de kans op een internationale carrière, waar hij met genoegen op terugkijkt. Na vijftien jaar in Azië en Europa te hebben rondgezworven, keerde Chi in 2023 terug naar Nederland om mantelzorg voor zijn moeder te verlenen. Zijn twee kinderen zijn inmiddels klaar met studeren en het huis uit.
Chi heeft een eigen bedrijf in de energietransitie opgericht en bemiddelt tussen Chinese en Nederlandse bedrijven op dit gebied. Als kleine zelfstandige is Chi flexibel en kan hij zijn werk combineren met zorgtaken en zijn rol als secretaris van VNC. Voor werk en schoonfamilie reist hij geregeld naar China.
Ontwikkeling in turbostand; positief en negatief
Chi heeft grote bewondering voor de snelheid waarmee veranderingen in China plaatsvinden. “Ontwikkelingen waar wij in het Westen drie generaties over doen, vinden in China binnen één generatie plaats. Nog niet zo lang geleden waren vaste telefoons een zeldzaamheid. Om te bellen moest je naar de telefooncentrale in het dorp. Daarbij was het erg duur. Vanuit die situatie is China rechtstreeks naar de mobiele telefoon geteleporteerd en loopt het inmiddels jaren voor, met mogelijkheden waar wij nog van dromen.”
Als probleem van deze ‘snelkook’ technologische ontwikkeling ziet Chi dat de software, dus de mensen het tempo niet altijd kunnen bijbenen. “Vooral voor de oudere generatie vormt het uitdagingen. Ook de verhoudingen tussen mensen staan onder druk. Vroeger, veertig jaar geleden was vrijwel iedereen arm, nu zijn de verschillen in rijkdom immens. Maar – en dat is ook wel weer bewonderenswaardig – in China sterft niemand van de honger.”
Thuiskomen bij VNC
Door zijn lange afwezigheid uit Nederland was Chi’s netwerk, zowel sociaal als zakelijk, verwaterd en had hij behoefte aan nieuwe contacten. Dankzij Frans Greidanus, een vriend uit de Philips-hoek en VNC-bestuurslid, is hij in aanraking gekomen met VNC. Eerst als gewoon lid, maar al snel werd hij gevraagd om te helpen bij activiteiten in het oosten van het land. In juli 2024 trad hij toe tot het bestuur en een jaar later werd hij secretaris.
Chi ziet de verbinding met gelijkgestemden als de belangrijkste drijfveer voor zijn intensieve betrokkenheid: “Het is mooi om mijn Chinese achtergrond en werkervaring in China en Azië te delen met Nederlanders die China al kennen of totaal niet kennen. Het voelt voor mij als een ambassadeursschap.“
Kijk voorbij de clichés
Volgens Chi is de kennis van Nederlanders over China over het algemeen beperkt: “Men blijft vaak hangen op het niveau van vooroordelen, net zoals Nederlanders in het buitenland geassocieerd worden met klompen en windmolens. De berichtgeving vanuit de media is vooral negatief en politiek gedreven, al te makkelijk wordt het Amerikaanse perspectief overgenomen.” Daarmee onderstreept hij opnieuw het belang van een organisatie als VNC, die als doel heeft een evenwichtiger beeld over China te bevorderen.
Kritische taal en prachtig beeld
Op de vraag welke film hij kan aanbevelen, denkt Chi meteen aan de film To Live, van Zhang Yimou. Eigenlijk vindt hij alle films van deze regisseur de moeite waard, maar deze in het bijzonder. De film uit 1994 volgt het leven van een familie tussen de jaren veertig en zeventig en laat de politieke en sociale gebeurtenissen onverbloemd zien. De film is lange tijd verboden geweest in China. Het is naast inhoudelijk indrukwekkend ook prachtig gefilmd.
Wat literatuur betreft is Chi een fan van Lu Xun, een Chinese schrijver die veel betekend heeft voor het moderne China. Er zijn veel boeken van Lu Xun verschenen en Chi houdt vooral van zijn korte verhalen. Beroemd is bijvoorbeeld De ware geschiedenis van Ah Q. Scherpe maatschappijkritiek tegen de achtergrond van de revolutie van 1911, geschreven in 1921 maar nog steeds zeer lezenswaardig.
Pleidooi voor nuance en erkenning
Chi pleit ervoor om naar de overeenkomsten te kijken en juist die breeduit te belichten. Er zijn meer overeenkomsten dan je denkt en zeker meer dan dat er verschillen zijn: “Kijk door de superficiale bovenlaag heen, probeer je in te leven in de ander, in een andere cultuur.” Hij wil hier zelf aan bijdragen door meer aandacht te vragen voor de bijdrage die Chinezen in Nederland hebben geleverd aan de Nederlandse economie en samenleving. Die bijdrage wordt volgens hem onvoldoende gezien, deels omdat het vanuit de Chinese cultuur niet gebruikelijk is om voor jezelf op te komen. Als andere belangrijke oorzaken van het gebrek aan waardering ziet Chi blinde vlekken van de media en de verruwing van het maatschappelijke klimaat, waarvan ook Aziaten slachtoffer zijn.
Chi werkt aan een volgend VNC project over dit onderwerp, waarover binnenkort meer…
