Interview met een creatieve duizendpoot
door Marilou den Outer
Ze speelt al sinds haar vijfde dwarsfluit, zingt, schildert en acteert. Na een bachelor klassieke fluit en zang aan het belangrijkste conservatorium in China koos ze voor nog een bachelor om onder meer de jazz te leren doorgronden. Met een mooie studiebeurs kon zij terecht op ArtEZ in Arnhem. Veelzijdig zijn en open staan voor de wereld is haar lust en leven. Zozeer dat Zheng Qisheng (26) in Nederland een passende artiestennaam koos: Qniverse. We spraken met deze bevlogen, openhartige artistieke duizendpoot bij de koffie en appeltaart in Amsterdam.
Ze was vijf jaar en kon niet ophouden met zingen, de hele dag door. Te veel van het goede, vond haar moeder en toen zij onverwachts een dwarsfluit kreeg aangeboden van een vriendin pakte ze die met beide handen aan. Dat zou de kleine Qisheng wel bezighouden! Dat gebeurde inderdaad. Wie weleens fluit heeft uitgeprobeerd weet hoe razend moeilijk het is om überhaupt een geluid te produceren. Maar de kleuter had er plezier aan en het lukte. “Ik vond het geweldig”.
Vervolgens belandde zij in een naschoolse fluitklas. Als zij er nu op terugkijkt is dat met een vrolijke lach: “Kun je je het voorstellen: vijfentwintig fluiten bij elkaar, waarvan het merendeel ook nog eens een mankement vertoonde, wat een vreselijk geluid was dat en wat een chaos! Veel kinderen haakten al snel af”.
Daarnaast kreeg Qisheng ook fluitles. Dat ging zo goed dat zij op een speciale school kwam met een combinatie van onderwijs en veel muziekles. Daarna ging het snel. Docenten moedigden haar aan naar concoursen te gaan, tot in Rusland aan toe. Er kwamen prijzen binnen en vervolgens, op haar veertiende, een hoofdprijs: toelating tot de hoogste muziekopleiding in China, de Central Conservatory of China in Beijing, met alumni als sterpianist Lang Lang en de bekende zangeres Peng Liyuan, echtgenote van Xi Jinping.
“Het was een reis van meer dan twaalf uur vanuit onze stad. Ik belandde in een compleet andere wereld. In Wuhu, aan de Yangzirivier en niet ver van Nanjing, is er een sfeer van ‘het goede leven’. Niet die hectiek en werkdruk die vaak in China heerst. Een plek die bijvoorbeeld dichter Li Bai uit de Tang-dynastie uitkoos om zijn laatste levensjaren door te brengen. Overal zijn theehuizen, en kleine muzikale optredens op straat met erhu, guzheng en zang. Er zijn niet veel mensen die Wuhu verlaten, dus toen ik dat deed, en naar dat beroemde conservatorium ging, was dat zelfs volop in het lokale nieuws!”
“Die andere wereld was er ook in de kamer op de campus die we met z’n vieren deelden. De eerste weken verstond ik geen woord van de telefoongesprekken die de medestudenten in dialect voerden met hun thuisfront. Dus toen ik na mijn bachelor beurzen kreeg voor studie aan het conservatorium Artez in Arnhem, Nederland, voelde het niet eens als een heel grote cultuurshock”, lacht Qisheng.
Ze koos ervoor om geen masterstudie te doen in Beijing, maar nog een bachelor erbij te nemen. Reden: ze wilde meer dan klassiek fluit en zang studeren, ze was nieuwsgierig naar jazz. “In Chinese conservatoria wordt uitsluitend klassieke muziek gedoceerd. Inmiddels zijn er wel jazz-academies, maar dat zijn particuliere instellingen en niet voor iedereen betaalbaar”.
Artistiek ontwikkelde en verbreedde zij zich toen razendsnel. Met een ArtEZ Bachelor op zak (juni 2025) musiceert en componeert ze niet alleen, ze dicht, schildert, kalligrafeert en acteert. Zo staat ze op 11 september in de muziektheaterproductie All the lonely people, in ITA Amsterdam, die is genomineerd voor de nieuwe Muziektheaterprijs. Het is een ode aan mensen die in totale eenzaamheid sterven, gebaseerd op de verhalenreeks De Eenzame Uitvaart van Volkskrant-journalist en dichter Joris van Casteren. Qisheng: “Een mooi project en geweldig om aan mee te kunnen doen, ook omdat ik hierdoor de Nederlandse samenleving verder leer kennen”.
Puur muzikaal heeft ze ook een druk programma. Ze speelt solo, duo (zie foto boven), trio (Q’s trio) en samen met vier Nederlandse musici, haar Q-tet.
Eerder dit jaar speelde ze op het North Sea Jazz Festival, en had daar een kort gesprek met koningin Máxima, in augustus trad zij op het Grachtenfestival op met contrabassist Tijs Klaassen – een combinatie van jazz en Chinese traditionele muziek. In november speelt zij op Rockit in Groningen, waar zij met haar Q-tet formatie moderne jazz vermengt met Chinese muziek.
“Ik ben heel blij in Nederland, ook met die mooie groep diverse musici om me heen; het zijn ook echt vrienden. Een heel fijne sfeer. Ik heb een heel interessant leven. Ik hoop nog een aantal jaren in Nederland te kunnen blijven. Ik zit hiervoor in de visumprocedure die Nederland speciaal voor kunstenaars heeft.”
Intussen is haar eerste cd in aantocht: Am I Alive?. In 2027 gaat zij op tournee door China. In 2025 deed zij dat ook al, en ze merkte dat de deuren van podia in China wijd openstonden voor haar als alumna van het conservatorium in Beijing. Zo speelde ze al in het fameuze Blue Note in Beijing.
Qisheng: “Ik wil daar graag meer te doen dan alleen optreden. Ik wil in workshops voor muziekstudenten laten zien wat we in Nederland doen met jazz en mengvormen met Chinese muziek, en samen met hen spelen. Ik heb gezien dat er langzamerhand meer belangstelling is voor east meets west in de muziek. Bach met Chinese liedteksten, of viool samen met de erhu. Mij is dat nu heel vertrouwd, ik bén die combinatie”, lacht ze.
Overigens wil Qisheng benadrukken dat de ontwikkelingen op muziekgebied in China zeker niet stilstaan. Zo ziet ze dat in de muziekwereld volop wordt geëxperimenteerd met AI. “In China staat men er meer open voor dan in Nederland, merk ik. Ikzelf ben er neutraal in en zeker niet bang. Door mensen gemaakte composities zullen nooit door AI kunnen worden vervangen. Ik denk vooral dat originele composities er nog specialer en gevraagder door worden” .
Nog een laatste vraag: op conservatoria in Nederland zijn inmiddels Braziliaanse of Arabische muziekrichtingen ingeburgerd. Is er ook belangstelling voor Chinese muziek, die op een heel andere leest is geschoeid dan de westerse harmonieleer?
Qisheng: “Ik weet zeker dat er docenten zijn die dat graag willen doen, maar aan de andere kant: scholen willen eerst weten of er ook daadwerkelijk studenten zijn die dit willen leren. Ik denk dat dat tijd nodig heeft. Ook de introductie van de Braziliaanse cursussen gebeurde niet van de ene op de andere dag”.
Ze noemt tenslotte nog een groot verschil tussen China en het Westen in de professionele muziek: “In het Westen zijn er beroemde musici, denk aan Mozart en Beethoven. In China zijn die er vrijwel niet. Daar zijn het breder georiënteerde artistieke mensen, die bijvoorbeeld ook dichter of schilder zijn, we noemen die wenren (文人). Een beetje zoals vroeger Da Vinci”.
——————————————-
Website van Zheng Qisheng / Qniverse https://qniverse.art/
Links naar haar songs https://qniverse.art/music/Insta: qniverse_zheng
Zij treedt binnenkort op:
11 september 2026: in de theaterproductie All the lonely people, ITA, Amsterdam
14 november 2026: festival Rockit, Groningen
