door Richard van Ostende
In een eerder artikel besteedde Richard van Ostende aandacht aan de nieuwe criteria waarmee producten bij publieke aanbestedingen in China als ‘binnenlands’ worden aangemerkt. (Zie: https://www.vnc-china.nl/nieuwe-aanbestedingsregels-bieden-nieuwe-kansen/
In deze tweede bijdrage duikt hij dieper in het buitenlandse investeringsbeleid van China en leidt ons stap voor stap door het regelgevingskader voor bedrijven die in China willen investeren. De Foreign Investment Law is daarbij slechts de eerste stap.
China heeft de afgelopen jaren zijn beleid voor buitenlandse investeringen grondig hervormd. Met de invoering van de Foreign Investment Law op 1 januari 2020 werd een meer transparant en op regels gebaseerd investeringskader geïntroduceerd. Deze wet, samen met de bijbehorende uitvoeringsvoorschriften, vormt tegenwoordig de juridische basis voor buitenlandse investeringen in China.
Voor buitenlandse investeerders is het echter niet voldoende om uitsluitend naar deze wetgeving te kijken. China hanteert een uitgebreid systeem van negatieve lijsten, stimuleringscatalogi en sectorale richtlijnen die bepalen of een investering is toegestaan, beperkt of juist wordt aangemoedigd. Dit systeem geldt zowel voor investeringen op het Chinese vasteland als voor investeringen in de verschillende vrijhandelszones (Free Trade Zones, FTZ’s), waar vaak ruimere mogelijkheden bestaan.
Daarnaast zijn er regelingen die van toepassing zijn op zowel buitenlandse als binnenlandse investeerders, zoals de Market Access Negative List (Negatieve Lijst voor Markttoegang) en de Catalogue for Guiding Industrial Restructuring (Catalogus voor Industriële Herstructurering). Deze instrumenten geven inzicht in vergunningseisen, markttoegang, technologische standaarden en de industriële beleidsprioriteiten van de Chinese overheid.
Voor bedrijven die een investering in China overwegen, is het daarom essentieel om niet alleen te beoordelen óf een activiteit is toegestaan, maar ook onder welke voorwaarden deze kan worden uitgevoerd en hoe deze past binnen de langetermijnprioriteiten van de Chinese economie.
Samenvatting
- China heeft sinds de invoering van de Foreign Investment Law in 2020 een uniform en transparant regelgevend kader gecreëerd voor buitenlandse investeringen, gebaseerd op het principe van nationale behandeling gecombineerd met negatieve lijsten.
- Buitenlandse investeerders moeten beoordelen of hun activiteiten zijn toegestaan, beperkt of verboden onder de nationale negatieve lijst voor buitenlandse investeringen of de specifieke negatieve lijst voor Chinese vrijhandelszones, waar vaak ruimere investeringsmogelijkheden bestaan.
- Naast de negatieve lijsten publiceert China een Catalogus voor Aangemoedigde Buitenlandse Investeringen, waarin sectoren zijn opgenomen die aansluiten bij nationale economische prioriteiten en waarvoor investeerders mogelijk in aanmerking komen voor stimuleringsmaatregelen en beleidsvoordelen.
- Ook wanneer een investering is toegestaan, moeten investeerders rekening houden met aanvullende vereisten uit de Negatieve Lijst voor Markttoegang, waaronder vergunningen, certificeringen, technische normen en sectorspecifieke goedkeuringsprocedures.
- De Catalogus voor Industriële Herstructurering biedt inzicht in de industriële beleidsprioriteiten van China door sectoren onder te verdelen in aangemoedigde, beperkte en uit te faseren activiteiten, waarmee zij een belangrijke indicator vormt voor de langetermijnhaalbaarheid van investeringen.
- Een succesvolle investeringsstrategie vereist een geïntegreerde analyse van alle relevante investeringscatalogi en markttoegangsregels om compliance-risico’s te beperken en te beoordelen in hoeverre een project aansluit bij de toekomstige economische en industriële ontwikkeling van China.
De basis: de Foreign Investment Law
Met de invoering van de Foreign Investment Law (2020) verving China drie eerdere wetten die afzonderlijk van toepassing waren op joint ventures en volledig buitenlandse ondernemingen, de Law on Sino-Foreign Equity Joint Ventures (1979), de Law on Wholly-Foreign-Owned Enterprises (1986) en de Law on Sino-Foreign Contractual Joint Ventures (1988). Hierdoor ontstond één uniform wettelijk kader voor buitenlandse investeringen.
Onder dit nieuwe systeem geldt het principe van nationale behandeling voorafgaand aan markttoegang, gecombineerd met een systeem van negatieve lijsten. Dit betekent dat buitenlandse investeerders in principe dezelfde behandeling krijgen als Chinese ondernemingen, tenzij een sector expliciet op een negatieve lijst is opgenomen.
De Chinese regelgeving onderscheidt daarbij drie categorieën:
- Verboden investeringen: sectoren waarin buitenlandse investeringen niet zijn toegestaan.
- Beperkte investeringen: sectoren waarin buitenlandse investeringen mogelijk zijn, maar onder specifieke voorwaarden of aanvullende goedkeuringsprocedures.
- Toegestane investeringen: alle overige sectoren die niet op de negatieve lijst voorkomen.
De categorie ‘toegestaan’ wordt niet afzonderlijk gepubliceerd. Alles wat niet expliciet verboden of beperkt is, wordt in principe als toegankelijk beschouwd.
Twee investeringssystemen: vasteland en vrijhandelszones
China hanteert twee parallelle systemen voor buitenlandse investeringen. Het eerste systeem geldt voor heel China en wordt vastgelegd in de nationale negatieve lijst voor buitenlandse investeringen. Het tweede systeem geldt voor de nationale proefvrijhandelszones. Deze zones fungeren als economische proeftuinen waar buitenlandse investeerders vaak toegang hebben tot sectoren die elders in China nog beperkt of gesloten zijn.
Voor buitenlandse ondernemingen is het daarom raadzaam om niet alleen de nationale negatieve lijst te raadplegen, maar ook de lijst die van toepassing is op de vrijhandelszones. Een investering die op nationaal niveau beperkt is, kan binnen een FTZ soms wel mogelijk zijn.
Gestimuleerde investeringen
Naast de negatieve lijsten publiceert China een Catalogue of Industries for Encouraged Foreign Investment (Catalogus voor Aangemoedigde Buitenlandse Investeringen). Deze catalogus identificeert sectoren waarin buitenlandse investeringen actief worden gestimuleerd omdat zij aansluiten bij nationale economische en industriële beleidsdoelstellingen.
De catalogus bestaat uit:
- een nationale lijst die voor heel China geldt;
- een regionale lijst voor 22 provincies in Centraal-, West- en Noordoost-China.
Investeringen in deze sectoren kunnen in aanmerking komen voor diverse stimuleringsmaatregelen, zoals fiscale voordelen, gunstige grondvoorwaarden of versnelde administratieve procedures.
Markttoegang en aanvullende regelgeving
Wanneer een investering volgens de negatieve lijsten is toegestaan, stopt het beoordelingsproces niet. Investeerders moeten vervolgens nagaan welke aanvullende eisen gelden op het gebied van markttoegang en industriële regelgeving.
- Negatieve lijst voor markttoegang : Deze lijst is van toepassing op zowel binnenlandse als buitenlandse investeerders. Deze lijst beschrijft voor specifieke sectoren welke vergunningen, certificeringen, technische normen en kwalificaties vereist zijn om activiteiten te mogen uitvoeren. Daarnaast identificeert de lijst de bevoegde toezichthoudende instanties en geeft zij inzicht in sectorspecifieke beperkingen.
- Catalogus voor Industriële Herstructurering : Deze catalogus vormt een belangrijk instrument binnen het Chinese industriebeleid. Het geeft niet alleen aan welke activiteiten zijn toegestaan, maar laat ook zien welke sectoren de overheid wil stimuleren, transformeren of uitfaseren.
De industrieën worden onderverdeeld in drie categorieën:
- Aangemoedigd: Deze categorie omvat activiteiten die bijdragen aan technologische innovatie, duurzame ontwikkeling, energiebesparing, milieubescherming en industriële modernisering. Projecten in deze categorie kunnen profiteren van stimuleringsmaatregelen en beleidsmatige ondersteuning.
- Beperkt: Deze categorie omvat activiteiten die gebruikmaken van verouderde technologieën of onvoldoende bijdragen aan de gewenste economische ontwikkeling. Nieuwe investeringen worden ontmoedigd en staan vaak onder streng toezicht. In veel gevallen gelden aanvullende voorwaarden of beperkingen.
- Verouderd (uit te faseren): Deze categorie omvat activiteiten die gebruikmaken van achterhaalde technologieën, inefficiënt omgaan met grondstoffen, milieuschade veroorzaken of niet voldoen aan moderne veiligheidsnormen. China voert actief beleid om dergelijke activiteiten geleidelijk uit te faseren en uiteindelijk te beëindigen.
Wat zegt de catalogus over de beleidsrichting van China?
Voor investeerders is de Catalogus voor Industriële Herstructurering meer dan een compliance-instrument. De catalogus biedt waardevolle inzichten in de strategische prioriteiten van de Chinese overheid en geeft een indicatie van welke sectoren op lange termijn kunnen rekenen op beleidsmatige ondersteuning.
Sectoren die worden aangemoedigd, sluiten doorgaans aan bij nationale prioriteiten zoals hoogwaardige productie, digitalisering, energietransitie, geavanceerde technologie, milieubescherming en industriële modernisering. Omgekeerd lopen investeringen in beperkte of verouderde sectoren een groter risico op aanvullende regelgeving, hogere kosten of zelfs verplichte afbouw.
Conclusie
Een investering in China vereist meer dan alleen een beoordeling van de commerciële kansen. Investeerders moeten ook zorgvuldig analyseren hoe hun activiteiten passen binnen het Chinese regelgevingskader en de industriële beleidsdoelstellingen.
Een effectieve beoordeling begint bij de Negatieve Lijsten voor Buitenlandse Investeringen en de Catalogus met Aangemoedigde Investeringen. Vervolgens dienen de Negatieve Lijst voor Markttoegang en de Catalogus voor Industriële Herstructurering te worden geraadpleegd om inzicht te krijgen in vergunningseisen, sectorspecifieke beperkingen en de langetermijnrichting van het Chinese industriebeleid.
Door deze instrumenten in samenhang te analyseren, kunnen buitenlandse investeerders beter beoordelen of een investering haalbaar is, welke risico’s bestaan en in hoeverre een project aansluit bij de toekomstige economische ontwikkeling van China.
Over de auteur
Richard van Ostende is econoom en is gepromoveerd op buitenlandse directe investeringen en markttoetredingsstrategieën van Nederlandse ondernemingen in China. Met meer dan 18 jaar professionele ervaring in China beschikt hij over uitgebreide expertise op het gebied van internationale handel, investeringen, industriebeleid, toeleveringsketens en marktontwikkeling.
Gedurende zijn loopbaan bekleedde Richard senior management- en adviesfuncties binnen internationale ondernemingen en publieke organisaties. Hij was onder meer werkzaam als Economic Counselor bij de Netherlands Enterprise Agency en als Chief Representative van het Netherlands Trade and Investment Office in Nanjing, waar hij Nederlandse bedrijven ondersteunde bij hun strategische positionering en activiteiten in China. Daarnaast vervulde hij managementfuncties binnen multinationale ondernemingen in de automotive-, maritieme- en industriële sectoren.
Vanuit zijn werkzaamheden voor AMC China (www.aegis-group.org), het Institute for China Studies (www.china-studies.org) en China Insights (https://www.china-insights.org) publiceert hij regelmatig analyses en marktinzichten over Chinese economische ontwikkelingen, regelgeving, het investeringsklimaat en strategische trends die relevant zijn voor internationale ondernemingen en beleidsmakers.
